Một cụm từ đang được nhắc đến trên mạng xã hội Trung Quốc năm 2026 là “thanh niên treo tường” – cách nói tự trào về những người trẻ không có công việc ổn định, làm việc ngắn ngày rồi lại rơi vào những khoảng thời gian dài không có việc.
Đằng sau một cụm từ có vẻ hài hước lại là câu chuyện đáng suy nghĩ về việc làm, bằng cấp và khả năng thích nghi của người trẻ trong một thị trường lao động ngày càng nhiều biến động.
Với người học tiếng Nhật, câu chuyện này cũng gợi ra một câu hỏi quan trọng:
Chúng ta học ngoại ngữ chỉ để có thêm một tấm chứng chỉ, hay để tạo thêm một năng lực thực sự có thể sử dụng trong cuộc sống và công việc?
Khi bằng đại học không còn đồng nghĩa với một công việc ổn định
Theo bài viết gốc dẫn số liệu về thị trường lao động Trung Quốc, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm thanh niên thành thị 16–24 tuổi, không tính sinh viên đang đi học, đã tăng lên 17,9% vào tháng 7/2026, trong bối cảnh một lượng lớn sinh viên tốt nghiệp cùng bước vào thị trường lao động.
Điều đáng chú ý là khó khăn không chỉ xuất hiện ở những lao động ít được đào tạo.
Ngay cả những người đã tốt nghiệp đại học cũng có thể phải đối mặt với thời gian tìm việc kéo dài, công việc không đúng chuyên môn hoặc thu nhập không đáp ứng được kỳ vọng.
Từ đó xuất hiện hình ảnh “thanh niên treo tường”: giống như một món đồ vẫn còn nguyên giá trị nhưng bị treo lên và tạm thời không được sử dụng.
Đây không nên được hiểu đơn giản là câu chuyện về một thế hệ “lười làm việc”. Đằng sau nó còn có những vấn đề lớn hơn: cung – cầu lao động, tốc độ thay đổi của nền kinh tế, sự cạnh tranh giữa những người có bằng cấp và khoảng cách giữa kiến thức được học với kỹ năng mà doanh nghiệp thực sự cần.
Thị trường lao động đang thay đổi nhanh hơn chúng ta tưởng
Một người trẻ có thể dành nhiều năm để học một chuyên ngành, nhưng đến khi tốt nghiệp, thị trường đã khác.
Công nghệ mới xuất hiện.
Trí tuệ nhân tạo có thể đảm nhiệm một phần công việc trước đây cần con người.
Doanh nghiệp thay đổi phương thức tuyển dụng.
Những công việc mới xuất hiện trong khi một số vị trí truyền thống thu hẹp.
Trong hoàn cảnh đó, lợi thế lâu dài không nhất thiết nằm ở việc “học một nghề rồi dùng cả đời”, mà ngày càng nằm ở khả năng:
học thêm – thích nghi – kết hợp nhiều kỹ năng – và liên tục tạo ra giá trị mới cho bản thân.
Ngoại ngữ là một trong những năng lực có thể góp phần mở rộng khả năng ấy.
Vậy học tiếng Nhật có còn giá trị?
Câu trả lời không nên chỉ được đo bằng việc “có xin được việc ngay hay không”.
Tiếng Nhật trước hết là một công cụ.
Khi sử dụng được công cụ này, người học có thể tiếp cận thêm nguồn kiến thức, giao tiếp với thêm một cộng đồng, tìm hiểu một nền văn hóa khác và mở rộng phạm vi nghề nghiệp mà mình có thể tiếp cận.
Nhưng chỉ biết tiếng Nhật cũng chưa đủ.
Trong thị trường lao động hiện đại, giá trị thường xuất hiện khi ngoại ngữ được kết hợp với một năng lực khác.
Ví dụ:
Tiếng Nhật + công nghệ thông tin có thể hỗ trợ công việc trong các dự án có khách hàng Nhật Bản.
Tiếng Nhật + cơ khí, điện – điện tử, tự động hóa có thể tạo lợi thế trong những doanh nghiệp sản xuất có quan hệ với Nhật Bản.
Tiếng Nhật + du lịch, khách sạn có thể hỗ trợ công việc liên quan đến khách Nhật.
Tiếng Nhật + thương mại, marketing, bán hàng mở thêm khả năng làm việc với thị trường và doanh nghiệp Nhật.
Tiếng Nhật + kỹ năng số còn có thể được ứng dụng trong dịch thuật, biên tập nội dung, nghiên cứu thông tin, chăm sóc khách hàng hoặc những công việc trực tuyến.
Điểm quan trọng không nằm ở công thức cụ thể nào, mà ở tư duy:
Ngoại ngữ sẽ có giá trị lớn hơn khi nó trở thành một phần của bộ kỹ năng nghề nghiệp.
Đừng học tiếng Nhật chỉ để lấy JLPT
Nhiều người bắt đầu học tiếng Nhật với mục tiêu N5, N4, N3, N2 hay N1. Đây là những cột mốc hữu ích vì chúng giúp người học xác định trình độ và tạo động lực phấn đấu.
Nhưng chứng chỉ không nên là điểm kết thúc.
Một người có JLPT nhưng ngại nói chuyện, không viết được email công việc, không hiểu cách giao tiếp trong doanh nghiệp hoặc không có chuyên môn đi kèm vẫn có thể gặp khó khăn khi bước vào môi trường thực tế.
Ngược lại, người biết sử dụng tiếng Nhật để giải quyết công việc cụ thể sẽ tạo ra giá trị khác.
Vì vậy, trong quá trình học, ngoài từ vựng và ngữ pháp, người học nên từng bước phát triển khả năng nghe – nói thực tế, đọc tài liệu, viết email, trình bày ý tưởng và sử dụng tiếng Nhật trong chính lĩnh vực nghề nghiệp của mình.
Mục tiêu nên chuyển dần từ:
“Tôi đang học tiếng Nhật.”
sang:
“Tôi có thể dùng tiếng Nhật để làm được việc gì?”
Đó là một thay đổi nhỏ trong cách đặt câu hỏi nhưng rất lớn trong cách học.
Người trẻ cần chuẩn bị cho một sự nghiệp có thể thay đổi nhiều lần
Thế hệ trước thường quen với một mô hình khá rõ ràng:
Học → tốt nghiệp → tìm việc → làm một nghề trong nhiều năm.
Con đường của thế hệ trẻ có thể phức tạp hơn.
Một người có thể tốt nghiệp ngành A, làm công việc B, sau đó học thêm ngoại ngữ, chuyển sang lĩnh vực C và vài năm sau lại phải cập nhật thêm kỹ năng mới.
Điều đó không nhất thiết là thất bại.
Đó có thể trở thành trạng thái bình thường của thị trường lao động hiện đại.
Vì thế, thay vì cố dự đoán chính xác “nghề nào sẽ ổn định suốt 20 năm”, người trẻ có thể xây dựng cho mình một nền tảng linh hoạt hơn: ngoại ngữ + chuyên môn + kỹ năng số + khả năng tự học.
Trong đó, khả năng tự học có lẽ là kỹ năng quan trọng nhất, bởi chính nó giúp chúng ta bổ sung những thứ còn lại khi hoàn cảnh thay đổi.
Học tiếng Nhật cũng là học cách duy trì khả năng học hỏi
Học một ngoại ngữ như tiếng Nhật không phải chuyện vài tuần hay vài tháng.
Người học phải chấp nhận quên từ, học lại, nghe không hiểu, nói sai, sửa sai rồi tiếp tục.
Quá trình ấy rèn luyện một điều rất quan trọng mà đôi khi chúng ta ít để ý: khả năng kiên trì học một điều mới dù chưa nhìn thấy kết quả ngay lập tức.
Đây cũng chính là năng lực cần thiết trong một thế giới nghề nghiệp nhiều biến động.
Không ai có thể đảm bảo rằng chỉ cần biết tiếng Nhật thì sẽ không thất nghiệp.
Cũng không có một chứng chỉ nào bảo đảm cho chúng ta một công việc ổn định suốt đời.
Nhưng mỗi kỹ năng thực chất mà chúng ta sở hữu sẽ làm tăng thêm những con đường mình có thể lựa chọn.
Đừng để bản thân trở thành một năng lực “treo trên tường”
Câu chuyện “thanh niên treo tường” ở Trung Quốc đáng chú ý không phải để chúng ta nhìn sang một quốc gia khác rồi phán xét người trẻ ở đó.
Nó đáng suy nghĩ bởi thị trường lao động ở nhiều nơi đang cùng thay đổi.
Bằng cấp vẫn quan trọng.
Ngoại ngữ vẫn quan trọng.
Chuyên môn vẫn quan trọng.
Nhưng ngày càng khó có một yếu tố duy nhất bảo đảm tương lai nghề nghiệp.
Điều người trẻ có thể chủ động làm là không ngừng bổ sung năng lực và học cách kết hợp chúng với nhau.
Nếu đang học tiếng Nhật, hãy tiếp tục học.
Nhưng đừng chỉ hỏi:
“Bao giờ tôi thi được N3 hay N2?”
Hãy thử hỏi thêm:
“Nếu biết tiếng Nhật, tôi sẽ kết hợp nó với kỹ năng nào để tạo ra giá trị mà người khác cần?”
Khi trả lời được câu hỏi ấy, tiếng Nhật không còn đơn thuần là một môn ngoại ngữ.
Nó trở thành một chiếc chìa khóa mở thêm lựa chọn cho tương lai của chính mình.
👉 Hãy tìm hiểu thêm về chúng tôi qua trang web quản trị “Nguyễn Công Khanh“!
